Dân công nghệ xoay xở đổi nghề sau khi mất việc
Làn sóng sa thải do công nghệ và AI khiến nhiều kỹ sư phần mềm tìm việc lâu hơn, giảm thu nhập, có người chuyển hẳn sang lái xe.
LogSignT Team
Một kỹ sư kiểm thử phần mềm cấp cao ở Adobe chuyển sang lái xe buýt trường học; một kỹ sư phần mềm 20 năm kinh nghiệm quay sang chở nhân viên Microsoft. Theo bài VnExpress đăng ngày 16/11/2026, đó là những ví dụ về cách lao động ngành công nghệ xoay xở sau làn sóng sa thải gắn với công nghệ và AI. Bài này tổng hợp các dữ liệu và câu chuyện trong bài viết đó. Lưu ý: các nhân vật và số liệu trong nguồn chủ yếu thuộc thị trường Mỹ; nguồn không đưa số liệu riêng về Việt Nam.
Từ phòng máy sang tay lái
Theo VnExpress (dẫn NDTV), James Strawn ở bang Colorado, Mỹ, bị sa thải hồi tháng 8 năm ngoái khỏi vị trí kỹ sư kiểm thử chất lượng phần mềm cấp cao tại Adobe Digital Video. Ông có hơn 25 năm kinh nghiệm trong ngành. Sau thời gian tìm việc chật vật, ông làm tài xế xe buýt trường học tại địa phương với mức lương thấp hơn đáng kể. Trên LinkedIn, ông viết về "một năm tìm việc khó khăn" và cho rằng mình bị ngành công nghệ cao phân biệt đối xử, đồng thời nói một "chương mới" của cuộc đời đã bắt đầu.
Trường hợp thứ hai là Daniel DePaolo. Theo bài báo (dẫn OPB), ông mất vị trí kỹ sư phần mềm trong nhóm phát triển website của Sports Illustrated khi tờ báo cắt giảm nhân sự quy mô lớn cách đây ba năm. Vài tháng sau ông vào một startup nhưng bị sa thải sau nửa năm. Với 20 năm kinh nghiệm, ông tìm việc trong ngành công nghệ suốt 7 tháng rồi bỏ cuộc và chuyển sang lái xe đưa đón nhân viên Microsoft. Ông mô tả đó là "quyết định bộc phát"; khi được hỏi có làm lại không, ông trả lời "có lẽ là không".
Cả hai câu chuyện được VnExpress dẫn lại từ báo chí nước ngoài, không phải phỏng vấn trực tiếp.
Bức tranh số liệu
Theo Layoff.fyi, được VnExpress trích dẫn, khoảng 600.000 nhân viên công nghệ tại Mỹ đã mất việc từ cuối năm 2022, thời điểm ChatGPT ra mắt, đến nay.
Một nghiên cứu của Goldman Sachs do nhà kinh tế Pierfrancesco Mei và đồng nghiệp thực hiện, công bố cuối tháng trước, phân tích dữ liệu hơn 15.000 lao động bị cho nghỉ việc giai đoạn 2016–2025. Theo bài báo, kết quả cho thấy:
- Người mất việc do AI cần lâu hơn khoảng một tháng để tìm việc mới.
- Khả năng vẫn thất nghiệp sau một năm cao hơn khoảng 10 điểm phần trăm.
- Người từ 35 tuổi trở lên cần khoảng 5 tuần để quay lại làm toàn thời gian, trong khi người dưới 35 tuổi cần khoảng 3 tuần (so với lao động mất việc vì lý do khác).
Ông Mei nói tác động này có "quy mô tương đương" các làn sóng thay đổi công nghệ trước đây và tổn thất "kéo dài dai dẳng". Bài báo cũng dẫn một nghiên cứu Goldman Sachs trước đó (dữ liệu 1979–2022, theo Fortune): người mất việc do công nghệ cần hơn khoảng một tháng để có việc mới; sau 10 năm, thu nhập thực tế thấp hơn khoảng 5 điểm phần trăm so với người mất việc ở ngành không bị xáo trộn. Người trẻ có bằng đại học, sống ở thành thị chịu mức giảm thu nhập khoảng một nửa so với những người khác.
Doanh nghiệp viện dẫn AI nhiều hơn
Theo công ty tư vấn tuyển dụng Challenger, Gray & Christmas, trong 9 tháng đầu năm, doanh nghiệp viện dẫn AI trong 120.136 trường hợp cắt giảm được thông báo, chiếm khoảng 21% tổng số và là lý do hàng đầu. Canva thông báo tái cấu trúc ảnh hưởng 1.271 người, tương đương 22% lực lượng lao động. Cuối tháng 10, Microsoft đề xuất 60.000 nhân viên tự nguyện nghỉ việc kèm trợ cấp, tương đương hơn một phần tư nhân lực toàn cầu, nhằm giảm chi phí và dồn tiền cho đầu tư AI.
Người ở lại cũng lo
VnExpress dẫn Indian Express về hai nhân viên Microsoft giấu tên. Một nhân sự cấp cao về AI, 50 tuổi, cho rằng tìm việc mới sẽ rất khó và lo lắng khi ở lại mà không biết điều gì sẽ xảy ra; ông hy vọng đủ điều kiện tham gia chương trình chia cổ phiếu, vốn yêu cầu làm việc liên tục ít nhất 15 năm. Một kỹ sư 23 tuổi quyết định ở lại, nói rằng anh hài lòng với nhóm của mình nhưng dự đoán xu hướng này sẽ tiếp diễn trong bối cảnh thị trường việc làm khó khăn, và cho rằng tuyển dụng diện rộng đang giảm.
Nhận định
Phần này là ý kiến của người viết, không phải sự kiện do nguồn xác nhận. Dữ liệu cho thấy vấn đề không chỉ là mất việc mà là thời gian quay lại thị trường và mức thu nhập sau đó, và nhóm lớn tuổi chịu thiệt nhiều hơn. Với độc giả Việt Nam, bài học thực tế là nên theo dõi sát thị trường và cập nhật kỹ năng, nhưng cần thận trọng khi suy diễn số liệu Mỹ sang trong nước vì nguồn chưa có dữ liệu về Việt Nam.
Kết luận
Các câu chuyện của Strawn và DePaolo cùng nghiên cứu của Goldman Sachs cho thấy làn sóng sa thải gắn với AI để lại hệ quả kéo dài lên thu nhập và lộ trình nghề nghiệp, kể cả với người có hai thập kỷ kinh nghiệm. Khi doanh nghiệp ngày càng viện dẫn AI để cắt giảm, việc theo dõi dữ liệu thị trường lao động trong nước sẽ là bước tiếp theo cần thiết.